İlkbahara hazırlan: toprak ve hava hazır mı?

Güneşli bir gün bahçeye çıkma isteği verir. Yine de toprağın üstünün kuruması, altının da hazır olduğunu göstermez. Elinde dağılan bir toprak da her bitki için doğru ekim sıcaklığına ulaşmış olmayabilir. İlkbahara hazırlanırken alanı, toprağı, bitkiyi ve havayı ayrı kontrol et; sonra yapacağın işi küçült.

Bu rehberin sonunda tek bir “hazır” cevabı arama. İki kısa sonuç yaz: “Toprakta hazırlık” ve “Tohum ekimi veya fide dikimi”. Biri için küçük bir adım mümkünken diğeri için bilgi toplaman ya da beklemen gerekebilir. Buradaki kontrol yerel tahmin, bitki bilgisi ve kendi gözleminin yerini almaz.

İki farklı soru

Toprakta hazırlık: nem, doku, katman, güvenli erişim.

Bu toprakta küçük bir hazırlık yapabilir miyim?

Ekim veya dikim: bunlara ek olarak bitki, işlem, sıcaklık, soğuk ve bakım.

Seçtiğim bitkiyi bu yöntemle şimdi ekebilir veya dikebilir miyim?

Şemanın kaynağı ve sınırı

K1 · RHS

Özgün eğitim şeması · CC0-1.0. Kaynaklar genel ilkeleri destekler; çizim ölçüm veya uygulama onayı değildir.

1. Hazırlayacağın küçük alanı belirle

Önce bir tarh, kısa bir sıra veya birkaç saksı seç. “Bütün bahçe” yerine tekrar bulabileceğin bir yer adı kullan. Açık toprak, mineral toprakla doldurulmuş yükseltilmiş yatak, yetiştirme harcı bulunan kap ve örtüaltı aynı ortam değildir. Alanın üstü kapalıysa ısıtma ve havalandırma durumunu da not et. Bir örtünün varlığından gece sıcaklığı çıkarmaya çalışma.

Yapacağın işi adlandır: yüzeyde küçük hazırlık, doğrudan tohum ekimi, fideyi dışarı alıştırma veya kalıcı yerine fide dikimi. Bunlar aynı gün yapılmak zorunda değildir. Bitkinin türünü, biliniyorsa çeşidini ve tohum/fide etiketini bul. Etiketteki koşulun hangi işlem için verildiğini kontrol et; “domates” yazması tek başına dışarı dikim şartlarını anlatmaz. K11 · UMN

Geçiş yolunu belirle; gözlem için tarhın tamamına basma. Aletin ulaşacağı yerde kök, sulama hattı veya başka tesisat olabileceğini düşün. Güvenle erişemediğin yere ölçüm almak için girme. Taşkın veya kirli su şüphesi varsa onu sıradan “fazla nem” gibi ele alma; hazırlığı beklet ve güvenlik durumunu ayrıca öğren.

Hazırlık her zaman kazmak değildir

Yerleşmiş bir yatak gevşek ve kullanılabilir durumdaysa bütün katmanı her bahar ters çevirmek zorunda değilsin. Kalıcı geçiş yollarını kullanmak, yalnız gereken ekim çizgisini veya dikim yerini hazırlamak ve gereksiz tekrarları azaltmak seçeneklerdir. İşleme sıklığı ve şiddetini azaltmak toprağın yapısını korumaya yardımcı olabilir. Yeni alan veya belirgin fiziksel sorun ise ayrıca değerlendirilir; “az işle” ilkesi sorunun nedenini araştırmanın yerine geçmez. K1 · RHS K4 · UMN

Bugün yap: yerin adını, ortamı, planlanan işi ve bilmediğin en önemli bilgiyi yaz. Toprağa henüz alet sokmadan etiket, erişim ve bakım planını tamamlayabilirsin.

[1]

2. Toprak çok ıslaksa işi ertele

Bu yazıda “tav”, toprağın yapılacak küçük işe uygun nemde davranmasını anlatır; bütün dokular için tek bir nem oranı vermez. Toprak suya doygunsa, donmuşsa veya alete ve ayakkabıya belirgin biçimde yapışıyorsa hazırlığı zorlamadan beklet. Islak toprağın işlenmesi yapıyı bozabilir; kuruduğunda sert kesekler ve sıkışmış bölgeler bırakabilir. Tam tersine çok kuru, sert kesekli toprağı da zorlayarak ufalamaya çalışma. Amaç toprağı toz hâline getirmek değildir. K1 · RHS K2 · UGA K11 · UMN

Yalnız yüzey rengine bakma. Güvenli erişilen birkaç temsilî noktada, yapmayı düşündüğün işlemin etkileyeceği katmanı incele. Güneşli kenar ile gölgeli orta bölüm aynı durumda olmayabilir. Yüzey kuru, altı yapışkan ise “hazır” diye genelleme yapma. Küçük gözlemin bütün profilin drenajını veya sıkışma düzeyini kanıtlamadığını unutma.

Avuç kontrolünü nasıl okuyabilirsin?

Temiz olduğu bilinen, erişimi güvenli mineral topraktan küçük bir doğal nemli örnek al. Örneği hafifçe sıkıp bırak; çamur gibi sıvanma, belirgin yapışma veya küçük parçalar hâlinde dağılma durumunu yaz. Georgia Extension yaklaşık 8–10 cm derinden alınan kesekte hafif dokunmayla dağılmayı pratik bir işlenebilirlik işareti olarak anlatır. Bu derinlik, her bahçede yapılacak işlemin veya kök bölgesinin tamamını temsil etmez. K2 · UGA

Kumlu toprak nemliyken de top oluşturmayabilir; killi toprak daha güçlü biçim alabilir. Bu nedenle “top olmadı, hemen ek” veya “top oldu, kesin çok ıslak” kuralı kurma. Dokuyu bilmiyorsan sonucu belirsiz bırak; yapışma, sıvanma, alt katman ve farklı noktalardaki bulgularla birlikte değerlendir. Doku belirleme testlerinde örneğe su eklenebilir; bugün işlenebilirliği gözlediğin örneğe su eklemek ise doğal nem koşulunu değiştirir. Bunlar ayrı amaçlı kontrollerdir. K3 · CSU

Toprak ufalanabilir görünse bile bu yalnız fiziksel hazırlık hakkında sınırlı bilgi verir. Sıcaklığı, besin düzeyini, hastalık durumunu veya hangi tohumun uygun olduğunu ölçmez. Saksı harcına da aynı avuç testini mineral toprak testi gibi uygulama.

Yüzey başka, alt katman başka

İlgili katmanı güvenle kontrol et

Yüzey görünümü tek başına yetmez

Nokta ANokta B

Kurgusal kesitte kuru görünen ince yüzeyin altında ıslak, yapışkan katman gösterilir. A ve B iki temsili gözlem konumudur; bütün profilin durumunu doğrulamaz.

Doku sonucu değiştirir

Kumlu örnekte top oluşmaması tek başına işlenebilirlik kanıtı değildir. Doğal nem, ilgili katman ve başka noktalar bu simgeden bilinmez.

Yalnız güvenli erişim ve temiz olduğu bilinen ortam bağlamı. Çizim, riskli alana girme veya yeni örnek alma görevi değildir.

Şemanın kaynağı ve sınırı

K1 · RHS · K2 · UGA · K3 · CSU

Özgün eğitim şeması · CC0-1.0. Kaynaklar genel ilkeleri destekler; çizim ölçüm veya uygulama onayı değildir.

Beklerken ne yapabilirsin?

Islak tarhta çalışmak yerine erişim yolunu, aletin kullanım kılavuzunu ve ekim etiketini kontrol et. Yağmurdan sonra “iki gün beklemek yeter” gibi sabit süre yazma; hava, doku, drenaj ve alanın koşulu değişir. Yeniden kontrolü toprağın ve erişimin durumu değiştiğinde yap. Süren su birikmesi veya açıklanamayan sertlik varsa sıkışma/drenaj rehberine geç; yalnız görünüşe dayanarak derin işleme ya da katkı maddesi seçme.

Görev bağlantısı: Hazırlıktan önce toprak durumunu kontrol et. Önizleme açılır; bu sayfada görev kaydı oluşturulmaz.

[1]

3. İlçendeki hava ayrıntısını kontrol et

Toprağın fiziksel durumu ile yaklaşan havayı ayrı satırlarda tut. MGM’nin İl ve İlçe Merkezleri Tahminleri sayfasında ilgili merkezi; MeteoUYARI’da olayın yerini ve zaman aralığını; Zirai Don Risk Tahmin Haritaları’nda geçerli günü kontrol et. Bir ürünün başlığı veya rengi başka ürünün yerine geçmez. K8 · MGM K14 · MGM K15 · MGM

Notuna kaynağın adını ve bağlantısını, varsa yayımlanma zamanını, geçerlilik aralığını ve baktığın tarih–saati yaz. “Sabah kontrol ettim” demek akşamki iş için aynı bilginin geçerli kaldığını kanıtlamaz. Planı uygulamadan önce değişen tahmin ve uyarılara tekrar bak. Erişim başarısızsa “veriye erişilemedi” yaz; eski görüntüyü güncelmiş gibi kullanma.

Yağış, kuvvetli rüzgâr, don veya başka bir uyarı beklenen işi etkileyebilir. Güvenli erişim yoksa bahçe işini ertele. Uyarı haritasında yeşil görünmesi de her bitkinin ve her bahçe köşesinin uygun olduğu anlamına gelmez. Uyarı eşiği ile hassas bitkinin soğukta etkilenme koşulu farklı sorulardır. K14 · MGM

Hava sıcaklığı ile toprak sıcaklığı aynı değildir

MGM zirai don haritasındaki değerlendirme 2 m yükseklikteki siper içi hava sıcaklığı bağlamındadır. Bu, tohumun bulunduğu derinliğin veya bir yaprak yüzeyinin ölçümü değildir. Tarımsal gözlem ürünlerinde toprak üstü hava ve 10 cm toprak altı sıcaklığı gibi farklı büyüklükler bulunur; başlıktaki derinlik ve ölçüm türünü birlikte oku. İstasyon verisini kendi tarhında ölçmüşsün gibi kaydetme. K8 · MGM K9 · MGM

Aynı ilçe içinde alt kot, soğuk havanın toplandığı çukur, açık yamaç ve duvar dibi farklı koşullara sahip olabilir. MGM’nin yer seçimi açıklamaları bu yerel farkların önemini gösterir; sana bahçenin iki noktası arasında hazır bir derece farkı vermez. K10 · MGM

Isıtılmayan sera veya basit örtü, don riskini otomatik silmez. Gündüz sıcak görünen kapalı alanın gece koşulunu ayrıca öğren; güneşli gündüzlerde havalandırma da gerekir. Sadece bir örtüye güvenip hassas fideleri kalıcı yerine taşımak yerine bitki ve kurulum koşulunu değerlendir. K11 · UMN K16 · UMN

Geçmiş don tarihi ne işe yarar?

Geçmiş kayıt planlama arka planıdır; bu yıl donun hangi gün biteceğini ilan etmez. “En geç don”, “ortalama son don” ve seçilmiş olasılığa dayanan tarih aynı değildir. Sayının dönemi ve tanımı bilinmiyorsa takvimine kesin tarih olarak ekleme. Ayrıntılı hava, yüzey ve bitki gözlemlerini mevcut don kaydı rehberinde tut; bu yazı yeni bir don tahmin sistemi kurmaz.

Nerede, ne zaman, neyi ölçtün?

MGM don haritası: hava tahmini

Kaynak bağlamı: 2 m yükseklikte siper içi hava. Kayıt: kaynak, geçerlilik aralığı ve kontrol zamanı — bilinmiyor.

Tarhtaki prob: belirli derinlikte ölçüm

Kayıt: nokta, derinlik, zaman, birim ve cihaz — bilinmiyor. Numarasız prob temsili simgedir; çizilen konum evrensel derinlik değildir.

Bitkinin soğuk koşulu: tür ve evreyle değerlendirme

Kayıt: tür, gelişim evresi ve ilgili soğuk bilgisi — bilinmiyor. Yaprak simgesi zarar, dayanıklılık veya sıcaklık ölçümü göstermez.

Üç kayıt satırı ayrı bilgi türleridir. Bilinmeyen değerleri simgelerden tamamlama; kaynak yüksekliğini bahçeye uygulanacak kurulum ölçüsü sayma.

Şemanın kaynağı ve sınırı

K5 · Illinois · K8 · MGM · K9 · MGM · K11 · UMN

Özgün eğitim şeması · CC0-1.0. Kaynaklar genel ilkeleri destekler; çizim ölçüm veya uygulama onayı değildir.

[4] [1]

4. Ekim kararını bitkinin bilgisiyle karşılaştır

Önce tohum ekimini fide dikiminden ayır. Tohum için ekim derinliği, nem ve çimlenme koşullarını; fide için kök çevresinin durumu, dış ortama alışma, soğuk hassasiyeti ve bakım planını birlikte düşün. Serin mevsim sebzeleri ile domates, biber gibi sıcak mevsim sebzeleri aynı başlangıç koşullarına sahip değildir. Tür, çeşit, gelişim evresi ve ortam bilgisi olmadan bir sayıyı bütün bitkilere uygulama. K7 · OSU K11 · UMN

Toprak sıcaklığını kayıtla birlikte ölç

Uygun bir toprak probu kullan; cihazın kullanım talimatına göre yerleştir ve okumanın dengelenmesini bekle. Doğrudan ekimde planlanan ekim derinliğini esas al. Illinois Extension fide için yaklaşık 10 cm derini örnek verir; bunu bütün türlerin dikim derinliği sanma. Aynı yöntemi birkaç noktada ve birkaç günde tekrarlamak, tek öğle okumasından daha anlamlı karşılaştırma sağlar. K5 · Illinois

Her okumada nokta, tarih, saat ve saat dilimi, derinlik, birim, cihaz, yüzey örtüsü ve nem notu bulunsun. Farklı derinlikleri tek sayı gibi birleştirme. Illinois kaynağındaki 06.00–08.00 sabah aralığı pratik bir serin ölçüm örneğidir; Türkiye’nin her yerinde ve her derinlikte mutlak minimumun aynı saatte olduğu anlamına gelmez. Önce güvenli erişim; ölçüm için karanlık veya buzlu zemine çıkma. K5 · Illinois

Alt sınır, hedef sıcaklık değildir

Bir tohumun çok yavaş da olsa çimlenebildiği alt sınır, hızlı ve düzenli çıkış için öneri sayılmaz. OSU’nun yayımladığı deneysel tabloda havuç için minimum 40 °F, yaklaşık 4,4 °C; optimum aralık 45–85 °F, yaklaşık 7,2 °C ile 29,4 °C’dir. Domates tohumu için minimum 50 °F, 10 °C; optimum aralık 60–85 °F, yaklaşık 15,6 °C ile 29,4 °C’dir. Bunlar yalnız kaynak tablosunu okumayı gösteren iki örnektir. Kaynak, gece sıcaklığının 60 °F’ye (yaklaşık 15,6 °C) veya altına düşmesi koşulunu da not eder; aralıkları gün boyu sabit tutulacak sıcaklık reçetesi gibi okuma. K6 · OSU

Bu değerler çeşit, tohum partisi ve arazideki tüm koşullar için garanti değildir. Özellikle domates tohumunun çimlenme minimumundan “domates fidesini 10 °C toprakta güvenle dışarı dik” sonucu çıkmaz. Tablodaki alt sınırı geçmiş olmak don, soğuk zararları, yağış veya bakım kontrolünü atlamanı sağlamaz.

Fideyi alıştırmak ayrı bir iştir

İçeride büyüyen fideyi bir anda tam güneşe, rüzgâra ve değişken sıcaklığa çıkarma. Tür ve koşula uygun biçimde korunaklı, kısa dış ortam süreleriyle başlayıp maruziyeti artır; gece koşulu uygun değilse korunaklı yere al. Alıştırma tamamlandı diye dona hassas bitki dona dayanıklı olmaz. Fidenin solmasını alıştırmanın zorunlu parçası sayma. K11 · UMN K16 · UMN

Görev bağlantısı: Ekim kararını etiket ve yerel koşulla karşılaştır. Etiket veya yerel bilgi eksikse dikim günü seçmek yerine önce eksikliği tamamla.

[1]

5. İlk günlerden sonraki bakımını düşün

Başlamak kadar sürdürmek de önemlidir. Tohumun ve yeni fidenin bulunduğu yeri kim kontrol edecek? Su kaynağına ulaşabiliyor musun? Birkaç gün uzaklaşacaksan bakımın nasıl devam edecek? Koruyucu örtü kullanıyorsan onu açıp kapatabilecek ve bitkileri kontrol edebilecek misin? Bu soruların cevabı yoksa bitki yerleştirme kararında açık bir bekleme nedeni vardır.

Yeni ekilmiş ve yeni dikilmiş bitkilerin kök çevresiyle yerleşmiş bitkilerin su durumu aynı olmayabilir. Sabit litre veya haftalık program yerine ortamı ve bitkinin durumunu izle. Su gereksinimi hava, büyüme, köklenme ve yetiştirme ortamıyla değişir. K12 · RHS

Saksının hacmi, malzemesi, güneşi ve harcı suyun davranışını etkiler. Her saksının altındaki çıkışları ve suyun uzaklaşabildiği yolu kontrol et; harcın üstünün kuru görünmesini bütün kabın kuru olduğu anlamına getirme. Mineral toprak için anlatılan “tav” kontrolünü saksı harcına doğrudan aktarma. Sulama kararında mevcut nem rehberine ve bitkinin kendi bilgisine geç. K13 · RHS

Kompost, gübre veya başka bir iyileştiriciyi “bahar geldi” diye otomatik ekleme. Miktar ve gereksinim, toprağın geçmişi ve uygun analizle değerlendirilir. Islaklığı katkı maddesiyle hızlıca çözmeye çalışmak yerine önce sorunun ne olduğunu öğren. Bu yazı gübre reçetesi veya drenaj projesi vermez. K4 · UMN K11 · UMN

[2] [3]

6. Kararı kısa ve izlenebilir bırak

Toprakta hazırlık: “Bugün alt katmanda yapışma var; hazırlığı erteledim” veya “Birkaç noktada uygun ufalanma gözledim; yalnız gerekli küçük alanı, en az bozucu yöntemle değerlendireceğim” gibi somut bir cümle yaz. İkinci ifade bütün bahçeyi işleme zorunluluğu değildir.

Ekim/fide dikimi: Ayrı satıra bitkiyi, işlemi, ilgili kaynak koşulunu, toprak sıcaklığı değerlendirmesini, güncel hava kontrolünü ve eksik bilgiyi yaz. “Toprak iyi görünüyor” cümlesi bu satırı doldurmaz. Her şey değerlendirilmiş olsa bile sonuç kesin başarı veya sıfır risk onayı değildir.

Üç tamamlayıcı satır ekle: bugün yaptığım küçük iş; beklettiğim iş ve nedeni; yeniden bakacağım koşul. Bir sonraki kontrol tarihini kendin seçebilirsin, fakat o günün otomatik uygun olacağını varsayma. Yeniden yağış, don, sıcaklık değişimi veya uzun bir aradan sonra eski gözlemi yeni ölçüm gibi taşıma.

Kaydını mevcut araçlarla sürdür

Toprak kontrolünü görev önizlemesinde hazırlayabilir; bitki, yer ve bakım bilgisini Yerel hazırlık kontrolü içinde ayrıntılandırabilirsin. Bu sayfadan başka sayfaya geçtiğinde yazdıklarının otomatik aktarılacağını varsayma. Görev önizlemesi kayıt oluşturmaz. Kişisel bahçe uygulamasına ayrıca geçmek, görevin orada oluşturulduğu anlamına gelmez.

Hazırlığı ertelemek de geçerli bir sonuçtur. Bugün toprağı koruyup eksik bilgiyi tamamlamak, bir güne bütün işleri sığdırmaktan daha yararlı olabilir.

Kayıt adı / yer etiketi:
Gözlem tarihi, saati ve saat dilimi:
Yetiştirme ortamı / örtü ve ısıtma durumu:
Planlanan küçük iş:
Bitki, çeşit ve tohum/fide bilgisi:
Etiket veya kurumsal bitki kaynağı; işlem ve ortam kapsamı:
Güvenli erişim; kirli su veya başka tehlike gözlemi:
Toprak dokusu hakkında bildiğim / bilmediğim:
Nokta ve derinlik bazında nem, yapışma, sıvanma, ufalanma gözlemi:
Toprak sıcaklığı: değer, birim, nokta, derinlik, tarih–saat, cihaz:
Tekrarlanan okumalar / son gözlemden sonra değişen koşul:
Hava kaynağı ve merkez; yayın zamanı, geçerlilik, kontrol zamanı:
Bitki ve evreye özgü soğuk koşulu değerlendirmesi:
Fideyse dışarı alıştırma ve kalıcı dikim için eksik bilgi:
Suya erişim ve bakım sorumluluğu:
Sonuç 1 — Toprakta hazırlık; neden:
Sonuç 2 — Tohum ekimi / fide dikimi; neden:
Bugün yapacağım küçük iş / ertelediğim iş:
Yeniden kontrol tarihi veya koşulu:

Dün yağmur yağdı. Kaç gün beklemeliyim?

Bu rehber sabit gün sayısı vermez. Yağışın etkisi, toprağın dokusu, alt katman, suyun uzaklaşması ve hava koşullarıyla değişir. Güvenli erişim olduğunda aynı noktalarda yeniden gözlem yap. Yüzeyin kurumasını tek ölçüt sayma. K1 · RHS K2 · UGA

Komşum ekti. Ben de başlayabilir miyim?

Komşunun bitkisi, çeşidi, ortamı ve riske yaklaşımı seninkiyle aynı olmayabilir. Kararı başka birinin tarihinden almak yerine kendi bitki kaynağını, tarhını ve güncel hava bilgisini karşılaştır. İlçenin adı tek başına bahçedeki bütün koşulları anlatmaz. K10 · MGM K11 · UMN

Toprak elimde dağılıyor ama sıcaklığını bilmiyorum.

İşlenebilirlik hakkında bir gözlemin var; ekim koşullarının tamamı hakkında henüz yok. Bitkinin gereksinimini öğren, gereken ölçümü uygun yöntemle yap veya yerel yetkin kaynağa danış. Yakın istasyonun toprak ölçümünü kendi ekim derinliğinin birebir değeri sayma. K5 · Illinois K9 · MGM

Soğuk riski varsa toprağa hiç dokunamaz mıyım?

Donmuş toprağı işleme. Donmamış ve fiziksel olarak uygun bir alanda yapılabilecek sınırlı hazırlık ile hassas bitkinin dikimi farklı kararlar olabilir. Yine de güvenli erişim ve ilgili hava uyarıları önce gelir. Fideleri yerleştirmeden önce bitkinin soğuk koşulunu ayrıca değerlendir. K1 · RHS K7 · OSU

Örtü veya sera bütün kontrolleri değiştirir mi?

Örtüaltı kendi gözlem alanıdır; dışarıdaki hava ölçümünün kopyası değildir. Örtü, kurulum ve havalandırma önemlidir. Gündüz ısınması, gece güvenliği veya kök bölgesi sıcaklığı için tek başına kanıt olmaz. K11 · UMN K16 · UMN

Saksıdan başlıyorum. Bu rehber bana uygun mu?

Alanı, bitkiyi, sıcaklığı, havayı ve bakımı ayırma yaklaşımı uygundur. Ancak mineral toprakta işlenebilirlik kontrolü, yetiştirme harcının uygunluğunu değerlendirmez. Kap, harç, drenaj ve bitki bilgisi için mevcut nem ve bitki rehberlerini kullan. K13 · RHS

Türkiye’de nasıl kullanmalı?

Kıyıdaki korunaklı yer ile iç kesimdeki yüksek ve açık yer için aynı ay çizelgesi kurulmaz. Bölge, yükselti, yamaç konumu, rüzgâr, gölge ve yetiştirme ortamını kaydına bağla. Bunlar bir hesap makinesinde otomatik tarih üreten katsayılar değildir. MGM ürününün konumunu ve geçerlilik zamanını her kullanımda oku. K8 · MGM K10 · MGM K15 · MGM

Yabancı kurumsal kaynaklar burada mekanizma ve yöntem için kullanıldı. ABD veya Birleşik Krallık takvimleri, yerel çeşitleri, sulama ve gübre dozları Türkiye’ye aktarılmadı. İki sıcaklık satırı da bir ulusal ekim eşiği değildir. Ticari üretim, tekrarlayan su birikmesi, şüpheli kirlenme, açıklanamayan gelişme sorunu veya kalıcı toprak müdahalesi için yerel ziraat uzmanı ve uygun laboratuvar desteği gerekir.

Bu rehberin kapsamı küçük ölçekte gözlem, hazırlık ve kayıt düzenidir. Donla aktif mücadele sistemi, toprak ıslah projesi, hastalık teşhisi veya kesin ekim takvimi sunmaz. Kaynakların hangi iddiayı desteklediği aşağıdaki kaynak bölümünde gösterilir.

[1]